Hutt Arts

Balkon'da Domates ve Salata Yetiştirme

Markette bir demet salata bir haftada solar. Domatesin kokusu ise çoğu zaman hiç gelmez. Balkonda sebze yetiştirme tam bu iki sorunu çözer: tazelik ve masraf.

Ama yeni başlayanların çoğu ilk denemede aynı yerde tıkanır. Fide alınır, saksıya konur, iki hafta iyi gider, sonra yapraklar sararır. Sebep genelde bitki değil, karar sırasıdır. Işığı bilmeden saksı seçilir, saksıyı bilmeden çeşit seçilir.

Önce Balkonunuzu Tanıyın

Bir hafta boyunca balkonunuza bakın. Not alın:

Güneş kaç saat vuruyor? Sabah mı, öğleden sonra mı?
Yön ne? Güney en bol ışığı alır, kuzey en az.
Rüzgâr var mı? Üst katlarda rüzgâr toprağı hızlı kurutur.
Su nereden gelecek? Kova taşıyacaksanız bu her gün yapılacak bir iş.
Zemin ıslanabilir mi? Damlayan su komşuyla sorun olur; tabak şart.

Bu notlar her şeyi belirler. Işık ihtiyacı konusunda daha ayrıntılı bir rehberimiz var; ışık saatlerini oradan da kontrol edebilirsiniz. Kabaca ölçü şudur:

6 saat ve üzeri güneş: Domates rahatça olur.
3–5 saat güneş: Salata, roka, maydanoz iyi gider. Domates cılız kalır.
2 saat ve altı: Sebze yerine gölge seven yeşilliklerle başlayın.

Domates mi Salata mı? Karşılaştırma

İkisi çok farklı bitkilerdir. Aynı saksıya, aynı bakıma girmezler.

Ölçüt	Domates	Salata / Yeşillik
Günlük güneş	En az 6 saat	3–5 saat yeter
Saksı hacmi	15–20 litre, tek bitki	5–8 litre, derinlik 15 cm
Hasat süresi	Fideden 2–3 ay	Tohumdan 4–6 hafta
Sulama	Sıcakta günlük, düzenli	Toprak nemli kalmalı, sık ama az
Destek çubuğu	Gerekli	Gerekmez
Gübre	Çiçekten sonra düzenli	Az, seyreltik
Yeni başlayan için zorluk	Orta	Kolay
Mevsim	Yaz bitkisi, sıcak sever	İlkbahar ve sonbahar, serin sever

Tablodaki en önemli satır mevsim satırı. Salatayı temmuz sıcağında ekerseniz acılaşır ve hemen tohuma kalkar. Domatesi ekimde ekerseniz meyve tutmaz.

Önerim: İkisini Birlikte, Ama Ayrı Kaplarda

İlk sezon için basit bir plan:

Nisan–mayıs: Bir kova domates fidesi + iki kap salata tohumu.
Haziran: Salatalar hasat edilir, aynı kaba fesleğen ekilir.
Temmuz–eylül: Domates hasadı sürer.
Eylül: Salata ikinci kez ekilir, hava serinledikçe daha lezzetli olur.

Domates için adım adım

Fideyle başlayın. Tohumdan başlamak ilk yılda gereksiz zorluk.
Cherry çeşitleri seçin. Balkonda küçük meyveli domates çok daha bereketlidir.
Saksı geniş değil derin olsun. Kök aşağı iner.
Fideyi normalden 5 cm daha derine gömün. Gövdeden yeni kök çıkar.
Dikimde çubuğu da yerleştirin. Sonra kökleri zedeler.
Yaprak koltuklarından çıkan filizleri koparın. Enerji meyveye gider.
Suyu toprağa verin, yaprağa değil. Islak yaprak hastalık davet eder.
Çiçekler açınca saksıyı hafifçe sarsın. Balkonda arı az olur, tozlaşmaya yardım eder.

Salata için adım adım

Tohumu doğrudan kaba ekin. Fide gerekmez.
Çok sık ekin, sonra seyreltin. Kopardıklarınızı da yiyin.
Tohumu 1 cm'den derine gömmeyin.
Dış yaprakları toplayın, göbeği bırakın. Bitki yeniden sürer.
Her iki hafta yeni bir sıra ekin. Hasat kesintisiz olur.
Öğle güneşi yakıyorsa kabı gölgeye çekin.

Sık Yapılan Hatalar

Küçük saksı. Balkonda sebze başarısızlığının bir numaralı sebebi budur.
Delik açmamak. Drenaj yoksa kök çürür. Saksı ve toprak seçimi rehberindeki karışım oranları burada işinize yarar.
Bahçe toprağı kullanmak. Saksıda sıkışır, hava almaz. Torf ve perlit içeren saksı harcı gerekir.
Az ama sık sulamak. Su alttan akana kadar verin, sonra toprak kuruyana kadar bekleyin.
Fazla gübre. Domates yaprak yapar, meyve yapmaz. Gübre konusunda "az ve seyreltik" kuralı geçerlidir.
Her şeyi aynı gün ekmek. Hepsi aynı gün biter, sonra balkon boş kalır.

Zararlılar

Balkonda en sık göreceğiniz üç şey: