Kış, ev bitkileri için bir yavaşlama dönemidir. Yaz aylarında haftada iki kez su isteyen bir bitki, aralıkta on günde bir bile fazlasını istemez. Bu değişimi fark etmeyen çoğu yeni başlayan, bitkisini kurutmaktan değil fazla ilgiden kaybeder.
Kışın Bitkiler Neden Zorlanır?
Üç şey aynı anda değişir:
Işık azalır. Günler kısalır, güneş daha eğik gelir. Pencereden giren ışık yaz ortasına göre belirgin biçimde zayıflar.
Sıcaklık dalgalanır. Gündüz kalorifer sıcaklığı, gece cam kenarında soğuk. Bu fark kökü ve yaprağı yorar.
Nem düşer. Kapalı pencere ve çalışan ısıtıcı, iç havayı çöl gibi kurutur. Tropik kökenli bitkiler ilk bunu hisseder.
Sonuç olarak bitki büyümeyi durdurur. Yeni yaprak vermez, kök az su çeker, besin ihtiyacı düşer. Yani kış bitkisi bakımı "daha çok yapmak" değil, daha az ama daha doğru yapmak demektir.
Kışın Görülen Tipik Belirtiler ve Gerçek Nedenleri
Belirti
Çoğunlukla sanılan neden
Kışın gerçek neden
Alt yapraklar sararıp dökülüyor
Su yetersiz
Fazla su + ışık azlığı
Yaprak kenarları kahverengi, kağıt gibi
Gübre eksikliği
Düşük nem, kalorifer kuruluğu
Gövde uzuyor, yapraklar seyrek
Saksı küçük
Işığa uzanma (ışık yetersiz)
Toprak yüzeyinde beyaz küf, sinekler
Hastalık
Sürekli nemli toprak, havasızlık
Yapraklar aniden kararıp düşüyor
Zararlı böcek
Soğuk hava akımı, cama temas
Su: Kışın En Kritik Karar
Takvimle sulamayı bırakın. Toprağa bakın.
Parmağınızı 3-4 cm daldırın. Nem hissediyorsanız bekleyin.
Saksıyı elinize alın. Hafifse su zamanı, ağırsa değil.
Su verirken alttan akacak kadar verin. Sonra tabağı boşaltın.
Oda sıcaklığında su kullanın. Buz gibi su kökü şoka sokar.
Sabah sulayın. Akşam kalan nem, geceyi soğuk ve ıslak geçirir.
Sukulentler ve kaktüsler için kural daha da nettir: kışın neredeyse hiç su vermeyin. Ayda bir kez, azıcık yeter. Doğru su verme tekniklerini anlattığımız bölümdeki "az ama doyurucu" mantığı kışın da geçerli, sadece aralar uzuyor.
Işık: Yer Değiştirmek Bedava Bir Çözüm
Kışın en kolay kazanç, bitkiyi doğru pencereye taşımaktır.
Güney ve batı pencereleri kışın en değerlidir. Yazın yakıcı olan bu yerler, kışın ideal olur.
Bitkiyi cama 10-15 cm mesafede tutun. Yaprak cama değmesin.
Camları silin. Tozlu cam ışığı gözle görülür ölçüde keser.
Yaprakların tozunu nemli bezle alın. Toz, yaprağın ışık almasını engeller.
Saksıyı 2-3 haftada bir çevirin. Böylece tek yöne eğilmez.
Ek Aydınlatma Şart mı?
Durum
Ek ışık gerekir mi?
Not
Güneyli, geniş pencere
Genelde hayır
Yer değişimi yeter
Kuzeye bakan oda
Evet, faydalı
Günde 8-10 saat, 30-40 cm mesafe
Fide, domates, salata
Evet, gerekli
Işık az olursa gövde cılız kalır
Zamiokulkas, sansevierya, pothos
Hayır
Düşük ışığa dayanıklı türler
Nem ve Sıcaklık
Çoğu ev bitkisi 15-22 °C arasında rahat eder. Asıl tehlike ani değişimlerdir.
Bitkiyi radyatörün tam üstünden ve kapı önündeki hava akımından uzaklaştırın.
Pencereyi havalandırmak için açacaksanız bitkiyi geçici olarak çekin.
Nemi artırmak için bitkileri gruplayın. Birbirlerinin nemini paylaşırlar.
Çakıl dolu geniş bir tabağa su koyup saksıyı üstüne oturtun. Saksı dibi suya değmesin.
Yapraklara püskürtme yapacaksanız sabah yapın, tüylü yapraklılara yapmayın.
Gübre, Saksı Değişimi ve Budama
Kışın üç işi erteleyin:
Gübre: Büyüme durduğu için besin birikir ve kökü yakar. Kasım-şubat arası ara verin. Çiçek açan türlere çok seyreltik, ayda bir verilebilir.
Saksı değişimi: Kök yaralanması kışın zor onarılır. İlkbaharı bekleyin. Zorunlu hâller dışında dokunmayın.
Sert budama: Sadece kuru, sarı ve hastalıklı yaprakları alın. Şekil budamasını bahara bırakın.
Çoğaltma denemeleri de bahara daha iyi tutar; kışın köklenme yavaş ve başarısız olur.
Zararlılar Kışın da Var
Kuru ve sıcak iç mekân, kırmızı örümcek ve unlu bit için ideal ortam. Haftada bir yaprak altlarını kontrol edin. İnce ağ, yapışkan iz veya pamuk g